Imanol Janicesen hitzaldia

Gaur Imanol Janicesen hitzaldia izan dugu. Hura Iruñako Jaso ikastolako GH irakaslea da eta Acrosport proposamen batetik antzerkiari buruz hitz egitera etorri da. 

Bere burua aurkezten hasi da. Jaso ikastola horretan proposamen berri bat egin zuen eta DBHko ikasleekin antolatu zuen antzerki bat eta antza denez, oso emaitza ona izan zuten eta harrezkero, antzerki desberdin asko egin dituzte. 

Haren ustez, gorputza adierazpenaren barruan, akrosport oker baloratua dago eta esaterako, gure gizrtean dauden estereotipo sexistak direla eta, hainbat mutilei ez zaie dantzatu gustatzen. Hala ere, haiek benetan modalitate hori ezagutzeko, umeei aukera libre eman zien haiek zuzen antzerkia sortzeko, dantzaren edo akrobazien bidez. Horretarako akrosport koreografia bat sortu zuten eta ikasle bakoitzaren trebeziak aprobetxatu zuten. Haiek ezagutzeko, kasting bat egin zuten zertan ziren gai jakiteko eta umeei paper egoki bat emateko: atrezzoaren arduradunak, jantziarenak, multimediarenak, argiztapenenak, dantzariak, akrobatak, etab. 

Proiektu horren helburu nagusia zen umeen autonomia eta iniziatiba piztea eta, bestetik, interesarik edo motibaziorik gabeko umeak berriz jauztea.

Proiektuak finantzatzeko, fundazio baten bidez (mezenasgo kulturala) subvenzioak lortzen dituzte ikastolak horiek ordaintzeko ez daudelako prest. Gianera, antzerkien sarrerak saltzen dituzte aurrekontua ordaintzeko. Goizeetan, ikastetxeko beste ikasleentzako antzerkiak egiten dituzte eta arratsaldeetan antzerki irekia prestatzen dute publiko guztientzat. 

Kontatzen duten istorioari dagokionez, nerabeek gidoia sortu behar dute eta adibidez, taldeak egiten dituzte eta bakoitzean brainstorming egiten dute eta ideiak ematen dituzte. Geroago, berriz elkartzen dira era erabakitzen dute zein ideia ematen dieten aukera gehiago istorio bat sortzeko.

Horrez gain, urtero, formazio desberdinak daude umeak antzerkirako prestatzeko: dantza, akrobazia, klaké, … Gainera, urte bakoitzean unitate didaktiko batzuk lantzen saiatzen dira, adibidez, genero berdintasuna. Jarraian, talde bakoitzaren lanari buruz hitz egin du:

×        Akrobatak eta dantzariak:

Astean bitan entseguak egiten dituzte. Egin aurretik, segurtasuna kontuan hartu behar dute arriskua beti hor dagoelako. Akrobateentzat, polea-sistema baten bidez arnes bat egin dute norbait erortzen bada, beste batek korda batetik tira egin dezan, erorketa hori saihestuz. Horrez gain, tatami baten gainean egiten dituzte akrobaziak. Azkenik, oso garrantzitsua da entrenamenduak egitea benetan egiten ikasteko eta horretarako, ordu asko eman behar dira.

×        Atrezzo taldea:

Materiala aukeratzen du eta gero birziklatzeaz arduratzen dira. Gainera, hilabetean behin formazioa egiten dute eszenografia sortzen ikasteko.

×        Abeslariak:

Abeslariek lan handia egiten dute jolasordu guztietan. Astearen egun bate maten diote partitura lantzeari, hau da, testua eta teknika bokala eta bestea, koreografia lantzeari.

×        Multimedia:

Talde horek gidoia sortzen du baita abestien letrak ere bai. Orobat, eszenatokian dauden mikroak kontrolatzen dituzte eta dena programatzen dute.

Etorkizuneari begira, Haur Hezkuntzan zaila da horietako jarduerak martxan jartzea baina antzerkiaren munduan umeak sar ditzakegu eta dantza errezagoak presta ditzakegu. Gainera, interesgarria izango litzateke umeekin antzerki baten elemntuak lantzea, baina era sinple batean eta haiek uler dezaketen hizkuntza bat erabiliz: argiaztepena, atrezzo, multimedia, etab. 

Bukatzeko, nire etorkizunerako Imanol Janicesetik ikasbide bat ikasi dut: nahiz eta motibatuta ez izan, ezin dugu umeak baztertu eta irakasle bezala, egin behar duguna da haiek modu batean edo bestean estimulatzea eta inoiz galdutzat ez hartzea. Horretarako, gure esku dauden aukera guztiak kontuan izan behar ditugu haurrak interesatzeko eta ikastetxearekin ere hitz egin dezakegu proposamen berritzaile batzuk aurrera eramateko. 

Imanolek aipatu duen Lao Tse filosofo baten esaldi bat errekuperatu nahiko nuke: “1000 miliako bidaia bat lehenengo urratsarekin hasten da”. Nire iritziz, egia da zer edo zer egin nahi badugu hezkuntza hobetzeko, kontuan izan behar dugu ezinezkoa dela egun batetik bestera egitea, eta poliki-poliki gure helburua lortuko dugu, erru batzuen ondoren.

1, 2, 3, ekin!

Gaurko klasea hasi baino lehen, kiroldegia prestatzen egon gara gero aurreko egunean argiarekin prestatu genuen antzezlanak aurkezteko. Prestatu ondoren, gure argi-kutxarekin ipuin kontaketa egin dugu Luciak, Lamiak eta biok. Aukeratu dugun ipuinak “Monstruo txikiak ezetz esaten du!” du izenburua, Güettler, Helmsdal eta Jónsdóttirena (2014). Egia esateko, nahiko gaizki atera zaigu, nagusiki, hizkuntza dela eta. Aukeratu dugun ipuinak testu gehiegi dauka eta ez gara ondo moldatzen euskerarekin, batez ere, hitz egiteko orduan: entonazioa eta etenaldiak oraindik ez ditugu ongi ezagutzen eta horregatik gaizki ulertu da istorioa. Horrez gain, irakasleak esan digun arabera, batzuetan irakurtzen ari ginenean, ez dugu konturatu batzuetan txontxogiloak ez direla ondo ikusi eta hori da hobetzeko kontu bat. Era berean, Lamy eta biok Argi-kutxekin aktibitateak egin beharko ditugu gure praktiketan eta horretarako, izan ditugun zailtasun guzti hauek kontuan izango ditugu eta, adibidez, Juditek esan digunez, komenigarriagoa izango litzateke beste ipuin mota bat aukeratzea, testu gutxiago daukana edo batek narratzaile izatea eta besteak, ordea, txotxongiloak manipulatzea erabakitzea. 

Alabaina, aukeratutako ipuina oso polita iruditzen zait jazarpena lantzen duelako eta umeak eraso horri aurre egitera ausartzea posible egiten du eta. Agian, beste aukera bat izan daiteke ippuina egokitzea eta elkarrizketa murriztea edo kentzea, narrazioari garrantzia emanez.

Bukatu eta gero, bidea eman genion erreproiektorearekin antzezlanari. Loti ederra ipuina aukeratu genuen, baina moldaketa batzuk egin genituen estereotipoak saihesteko. Horrela, ipuin tradizionalaren pertsonaiak aldatu genituen: alde batetik, loti ederra gure istorioan homosexuala izatea erabaki dugu aniztasuna ikusgai egiteko; beste alde batetik, printsesa salbatzeaz arduratu da mediku bat, hau da, gai den profesional batek, ez bere maiteak muxu batekin. Halere, badirudi medikuaren pertsonaiak ez da ondo ikusi eta batzuk ez dira konturatu medikua bat zela. Horregatik, kontuan izan behar dugu itzalekin zaila da adieraztea eta ezaugarri ikusgarri batzuk jarri beharko genikieke pertsonaiei ikusleek zeinek direla jakin ditzaten.

 

Oso interesgarria iruditzen zait erreproeiktorearen errekurtsoa umeekin argia eta itzalaren kontzeptuak lantzeko. Harekin, hainbat jarduera egin ditzakegu eta perspektibarekin jolas dezakegu.

Bukatzeko, argi beltzarekin prestatu genuen koreografia aurkeztu dugu klasearen aurrean eta nahiko polita atera zitzaigun. Deigarria izateko, elementu zuriak eta fluoreszenteak erabili ditugu: boak, eskularruak, maskarak, kamisetak, euritakoak, etab. Bestalde garrantzi handia eman diogu mugimenduari, batez ere, eskuei hasieran, efektu optikoa erakusteko. Etorkizunari dagokionez, ideia ona iruditzen zait etorkizunean irakasle bezala material horiek erabiltzea umeekin. Nire ustez, oso ondo pasatuko lukete argi beltzak aukera asko ematen dizkiolako materialak esperimentatzeko eta haiekin, mugimenduaren bidez efektu ezberdinak sor ditzaten. Halaber, adinare arabera, posible da ere haiek elkarrekin koreografia bat sortaraztea. Horrela, taldeka lantzen ikasiko lukete, koordinazioa garatuko lukete ata haien gorputzen mugak eta posibilitateak aurkituko lituzkete.

 

Erabilitako erreferentzia:

Güettler, K., Helmsdal, R. eta Jónsdóttir, A. (2014). Monstruo pequeño dice ¡no! Galicia: Sushi Books.